Ustalenie, czy zmarły sporządził testament, jest pierwszym i niezwykle istotnym krokiem w sprawach spadkowych. Brak takiej wiedzy może prowadzić do niepewności co do porządku dziedziczenia i praw spadkobierców. Dlatego też warto wiedzieć, jakie źródła i instytucje mogą pomóc w odnalezieniu testamentu oraz potwierdzeniu jego ważności.
Rodzina i dokumenty zmarłego
Pierwszym sposobem na sprawdzenie, czy zmarły pozostawił po sobie testament, jest przeszukanie jego dokumentów, notatek i korespondencji, w których mogła się pojawić wzmianka o testamencie, a także uzyskanie informacji u najbliższej rodziny i innych zaufanych osób zmarłego.
Notarialny Rejestr Testamentów (NORT)
Innym rozwiązaniem jest udanie się do notariusza z prośbą o sprawdzenie wpisu o rejestracji testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT). Wizyta u notariusza będzie konieczna, gdyż jedynie on ma dostęp do tego Rejestru – nie jest on publiczny.
Do kancelarii notarialnej należy dostarczyć akt zgonu spadkodawcy. Umożliwi to w dalszej kolejności ustalenie, czy i u jakiego notariusza sporządzony lub złożony został testament. Wpis do NORT jest nieobowiązkowy i dobrowolny – testament rejestrowany jest wyłącznie na wniosek testatora, który może być złożony:
- bezpośrednio w testamencie notarialnym,
- w protokole przyjęcia testamentu własnoręcznego na przechowanie lub
- w oddzielnym protokole, jeśli przedmiotem rejestracji jest testament notarialny dotychczas niezarejestrowany.
NORT nie zawiera informacji o treści testamentu ani danych osobowych spadkobierców. Potwierdza on jedynie fakt, że określona osoba sporządziła testament i złożyła dyspozycję jego rejestracji, oraz wskazuje, w której kancelarii notarialnej można otrzymać wypis tego dokumentu.
Sąd spadku
W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku sąd i tak rutynowo pyta uczestników, czy mają wiedzę na temat istnienia testamentu spadkodawcy. Każda osoba, która ma u siebie testament, ma wówczas obowiązek złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza.
Sądem spadku jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy.
Podsumowanie
Weryfikacja, czy zmarły pozostawił testament, jest kluczowa dla prawidłowego przeprowadzenia sprawy spadkowej. Informacji na ten temat można szukać zarówno wśród:
- dokumentów zmarłego i jego bliskich,
- poprzez notariusza w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT),
- w zwyczajnym toku postępowania przed sądem.
Świadomość istnienia różnych możliwości dotarcia do testamentu może znacznie usprawnić przebieg postępowania spadkowego oraz umożliwić lepsze przygotowanie się do procesu.
