Dnia 9 kwietnia 2026 r. Rządowe Centrum Legislacji przedstawiło projekt ustawy wdrażającej Rozporządzenie EUDR, a 5 maja 2026 r. Komisja Europejska opublikowała zaktualizowane wytyczne do Rozporządzenia w sprawie wylesienia. Zmiany bezpośrednio dotyczą produktów takich jak kakao, kawa, olej palmowy, kauczuk, soja, drewno, a także skóra, mięso bydlęce i mleko.
Zmiany dotkną bezpośrednio podmioty, które wprowadzają towary objęte Rozporządzeniem do obrotu, eksportują je poza Unię Europejską w ramach działalności gospodarczej - może to dotknąć między innymi branże takie jak automotive, przemysł meblarski, część podmiotów przemysłu spożywczego.
- Podmiotem w rozumieniu art. 2 pkt 15 EUDR jest osoba fizyczna lub prawna, która w ramach działalności handlowej wprowadza odnośne produkty do obrotu w UE albo je wywozi.
- Wytyczne precyzują, że podmiotem może być zarówno producent w UE, importer z UE lub spoza UE, eksporter, jak i kolejne ogniwo w łańcuchu, jeśli dokonuje przetworzenia produktu lub po raz pierwszy udostępnia go na rynku.
Wymagane jest, by wskazane podmioty gospodarcze przeprowadzały szczegółową procedurę należytej staranności obejmującą gromadzenie informacji, ocenę ryzyka i wdrażały odpowiednie środki w celu jego zmniejszenia.
Zgodnie z rekomendacjami, pod Rozporządzenie nie będą podlegać również przedmioty w 100% z recyklingu oraz przedmioty towarzyszące jak np. opakowania.
Polski projekt ustawy uszczegóławia natomiast kwestie związane z wewnętrzną, procedurą kontroli. Oto najważniejsze zmiany nim objęte:
1. ORGANY KONTROLUJĄCE ODPOWIADAJĄCE ZA NADZÓR
Ustawa przedstawia listę organów, które będą miały za zadanie kontrolować towary z podlegających im kategorii:
- Inspekcja Weterynaryjna – bydło – skóra, mleko, mięso.
- Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych - kakao, kawa, soja, olej palmowy,
- Inspekcja Ochrony Środowiska - drewno i kauczuk.
Koordynatorem krajowym będzie minister właściwy do spraw środowiska. Minister będzie odpowiedzialny za kontakt oraz współpracę z Komisją Europejską, koordynację krajowego systemu nadzoru, prowadzenie publicznej listy podmiotów ukaranych i wypełnianie obowiązków związanych z sprawozdawczością.
- NOWE OBOWIĄZKI DLA FIRM
Firmy importujące, eksportujące lub sprzedające towary objęte regulacją będą musiały:
- Posiadać i przekazywać numer oświadczenia o należytej staranności przed importem, sprzedażą lub eksportem towarów oraz dołączać go do ofert handlowych i dokumentów handlowych oraz transportowych,
- Zarejestrować się w unijnym systemie informacyjnym – brak rejestracji zagrożony jest sankcjami,
- Przez minimum 5 lat przechowywać dane o pochodzeniu produktów, dokumenty dostawców, oceny ryzyka, dokumentację należytej staranności, informacje potwierdzające zgodność produktów oraz historię zmian procedur i systemów compliance,
- Przeprowadzać i co najmniej raz rocznie aktualizować analizę oceny ryzyka dla wyżej wymienionych produktów. Analiza ma ocenić ryzyko wylesienia, kraj pochodzenia produktów, wiarygodność dostawców,
- Wprowadzić procedury i systemy compliance takie jak: procedura kontroli dostawców, mechanizm ograniczenia ryzyka, system należytej staranności, informacje potwierdzające zgodność produktów z nowymi wymaganiami oraz historię zmian i procedur systemów compliance.
- Wprowadzić działania naprawcze w przypadku stwierdzenia niegodności przez organ, polegające między innymi na wycofaniu produktu z rynku, wstrzymaniu sprzedaży, usunięciu niezgodności, zniszczeniu produktów, przekazaniu produktów do określonych zastosowań.
- Z JAKIM RYZYKIEM I KARAMI JEST TO ZWIĄZANE?
Za naruszenia i niewypełnienie obowiązków grożą:
- kary finansowe do 10% rocznego obrotu,
- zakaz działalności,
- zakaz udziału w zamówieniach publicznych,
- utrata dotacji,
- przepadek towarów,
- opublikowanie firmy na publicznej liście naruszeń prowadzonej przez koordynatora.
- JAK BĘDZIE WYGLĄDAĆ KONTROLA?
Projekt przewiduje dwa równoległe systemy kontroli i nadzoru: planowe oraz pozaplanowe na podstawie zgłoszeń wraz z uzasadnieniem. Ustawa przewiduje także mechanizmy odzyskiwania kosztów działań podjętych przed organy w przypadku stwierdzenia niezgodności działań przedsiębiorcy z Rozporządzeniem. W związku z tym organy kontrolne będą miały uprawnienia do stosowania natychmiastowych środków tymczasowych takich jak zajęcie towarów lub zawieszenie wprowadzania ich do obrotu, a także nakazanie podmiotom podjęcie działań naprawczych w celu usunięcia stwierdzonych w toku kontroli naruszeń.
- OD KIEDY PRZEPISY ZACZNĄ OBOWIĄZYWAĆ?
Dokładny termin wejścia w życie ustawy nie jest jeszcze znany. Zawarte w niej przepisy w większości wejdą w życie w terminie 14 dni od ogłoszenia, jednak mamy do czynienia dopiero z projektem ustawy na etapie opiniowania – musi on przejść jeszcze długą ścieżkę legislacyjną, by finalnie wejść w życie.
Dla średnich i dużych firm obowiązki wchodzą w życie już 30 grudnia 2026r. Mikroprzedsiębiorcy i małe firmy zyskają nieco więcej czasu – im termin upływa 30 czerwca 2027 r.
