2 grudnia 2026 r. upływa termin wdrożenia do polskiego prawa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform. Nowe regulacje wpłyną przede wszystkim na sposób wykorzystywania algorytmów oraz ustalania statusu zatrudnienia osób pracujących za pośrednictwem aplikacji i serwisów internetowych.
Czym jest cyfrowa platforma pracy?
Nie każda aplikacja lub platforma internetowa będzie objęta nowymi przepisami. Cyfrową platformą pracy jest podmiot świadczący usługę, która łącznie:
- jest udostępniana przynajmniej częściowo na odległość, za pomocą strony internetowej, aplikacji mobilnej lub innych środków elektronicznych;
- jest świadczona na żądanie usługobiorcy;
- obejmuje – jako niezbędny i istotny element – organizowanie odpłatnej pracy wykonywanej przez osoby fizyczne;
- wykorzystuje zautomatyzowane systemy monitorujące lub decyzyjne.
Praca może być wykonywana zarówno online, jak i w określonym miejscu. Regulacja może więc objąć platformy organizujące m.in. przewozy, dostawy, sprzątanie, usługi opiekuńcze, tłumaczenia lub programowanie – pod warunkiem spełnienia wszystkich elementów ustawowej definicji. Samo prowadzenie sklepu internetowego, portalu ogłoszeniowego albo serwisu służącego do sprzedaży rzeczy nie oznacza uzyskania statusu cyfrowej platformy pracy.
Kontrola zarządzania algorytmicznego
Platformy będą musiały informować osoby wykonujące pracę o stosowanych systemach monitorujących i decyzyjnych, rodzaju gromadzonych danych oraz najważniejszych parametrach wpływających na automatyczne decyzje.
Dyrektywa zakazuje wykorzystywania takich systemów m.in. do przetwarzania danych dotyczących stanu emocjonalnego lub psychicznego, prywatnych rozmów oraz aktywności podejmowanej poza okresem oferowania lub wykonywania pracy. Ograniczenia obejmą również wyciąganie wniosków dotyczących m.in. poglądów politycznych, przekonań religijnych, stanu zdrowia, przynależności związkowej lub orientacji seksualnej. Zakazane będzie także identyfikowanie osoby na podstawie danych biometrycznych przez porównanie ich z bazą danych wielu osób.
Platformy zostaną ponadto zobowiązane do zapewnienia nadzoru człowieka nad zautomatyzowanymi systemami. Wyłącznie przez człowieka mają być podejmowane najpoważniejsze decyzje, m.in. o ograniczeniu, zawieszeniu lub zakończeniu współpracy albo ograniczeniu lub usunięciu konta. Wykonawca będzie mógł uzyskać wyjaśnienie decyzji podjętej lub wspieranej przez algorytm oraz zażądać jej ponownej weryfikacji. Ochrona ta ma obejmować również osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych lub w ramach samozatrudnienia.
Domniemanie istnienia stosunku pracy
Dyrektywa przewiduje wzruszalne domniemanie istnienia stosunku pracy. Nie oznacza ono jednak automatycznego uznania wszystkich osób pracujących za pośrednictwem platform za pracowników.
Domniemanie będzie stosowane w postępowaniach dotyczących ustalenia stosunku pracy, jeżeli wystąpią fakty wskazujące na kierownictwo i kontrolę ze strony platformy. Znaczenie będzie miał rzeczywisty sposób wykonywania pracy, w tym wpływ platformy na przydzielanie zadań, wynagrodzenie, ocenę usług lub dostęp do kolejnych zleceń. Nazwa zawartej umowy nie będzie rozstrzygająca.
Zgodnie z polskim projektem wykonawca lub jego przedstawiciel będzie musiał uprawdopodobnić występowanie kierownictwa lub kontroli. Jeżeli o zastosowanie domniemania wystąpi wykonawca lub jego przedstawiciel, będzie musiał uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na kierownictwo, w szczególności kontrolę platformy. Postępowanie będzie mogło zostać wszczęte również na podstawie ustaleń kontroli PIP.
W przypadku umów zawartych przed 2 grudnia 2026 r. i nadal trwających w tym dniu domniemanie będzie stosowane jedynie do okresu rozpoczynającego się od tej daty.
Polski projekt ustawy
Projekt ustawy o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy, oznaczony numerem UC160, został opublikowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 6 sierpnia 2026 r. Przewiduje m.in. nowe obowiązki informacyjne, kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy oraz kary grzywny od 2.000,00 do 60.000,00 zł.
Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na IV kwartał 2026 r. Na obecnym etapie jego treść może jeszcze ulec zmianie.
