Dnia 8 lipca 2026 r. Unia Europejska przyjęła przepisy nowego rozporządzenia – Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738. Jest to akt szczególnie ważny dla producentów, dealerów, a nawet właścicieli samochodów. Główną datą stosowania rozporządzenia jest 1 września 2028 r. Do tego czasu branża motoryzacyjna i recyklingowa ma czas dostosować się do nowych wymogów.
Nowe rozporządzenie wprowadzi obostrzenia w zakresie sprzedaży pojazdów używanych. Właściciel, który będzie chciał sprzedać lub przekazać używane auto będzie musiał udowodnić, że nadaje się ono do poruszania się po drogach. Przez właściciela rozumie się właściciela pojazdu lub posiadacza numeru rejestracyjnego. Jeśli nie można ustalić ani właściciela ani posiadacza numeru rejestracyjnego, za właściciela uznaje się osobę będącą w posiadaniu pojazdu.
WERYFIKACJA PRZYDATNOŚCI POJAZDU DO JAZDY
Najważniejszą zmianą wprowadzaną przez Rozporządzenie jest sposób weryfikacji zdatności pojazdu do jazdy. Jeśli właściciel nie będzie miał dokumentu potwierdzającego stanu pojazdu uprawniającego do poruszania się po drogach, auto będzie musiało przejść specjalną ocenę techniczną.
Ocena będzie polegała na konieczności spełnienia dwóch zestawów kryteriów: wiążących i orientacyjnych.
Jeśli pojazd spełni chociażby jedno z wiążących kryteriów, zostanie uznany za pojazd wycofany z eksploatacji.
Jeżeli żadne z kryteriów wiążących nie zostanie spełnione, należy sprawdzić kryteria orientacyjne. Jeżeli zastosowanie ma jedno z tych kryteriów orientacyjnych, konieczna byłaby dalsza ocena techniczna w celu określenia napraw niezbędnych do uzyskania świadectwa zdatności do ruchu drogowego. Na podstawie tej oceny technicznej właściciel pojazdu powinien mieć możliwość podjęcia decyzji, czy pojazd powinien zostać zezłomowany. Jeżeli w ciągu pięciu lat od tej oceny technicznej właściciel pojazdu nie uzyska świadectwa zdatności do ruchu drogowego, dany pojazd należy uznać za pojazd wycofany z eksploatacji.
Zgodnie z treścią aktu, „Pojazd wycofany z eksploatacji” oznacza pojazd, który stanowi każdy przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia został zobowiązany.
ZŁOMOWANIE POJAZDU
Jeśli właściciel nie naprawił pojazdu w wyznaczonym terminie pięciu lat, pojazd wycofany z eksploatacji dostarczany jest do do uprawnionych zakładów przetwarzania lub punktów zbierania. Jest to bezpłatne dla ostatniego właściciela pojazdu, chyba że w pojeździe wycofanym z eksploatacji brakuje istotnych części lub komponentów pojazdu lub zawiera on odpady, które zostały dodane do pojazdu wycofanego z eksploatacji. Istotnymi częściami są w szczególności:
- silniki elektryczne (e-drive);
- baterie do pojazdów elektrycznych;
- silniki;
- znaczna liczba dużych elementów nadwozia.
Właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji uzyskuje świadectwo złomowania w chwili dostarczenia pojazdu uprawnionego zakładu przetwarzania. Odpowiednie organy rejestrujące wyrejestrowują pojazd wycofany z eksploatacji dopiero po otrzymaniu świadectwa złomowania tego pojazdu.
KONTROLA POJAZDÓW WYWOŻONYCH POZA TEREN UNII
Od dnia 1 września 2031 r. pojazdy używane, które będą miały być wywiezione, podlegać będą kontrolom i wymogom, by zminimalizować ryzyko wyprowadzania poza teren Unii Europejskiej pojazdów niezdatnych do jazdy.
Pojazdy takie będą mogły być wywożone tylko jeśli:
- nie są pojazdami wycofanymi z eksploatacji,
- są zdatne do ruchu drogowego w dniu złożenia zgłoszenia wywozowego, chyba że zostały uznane z pojazdy o szczególnym znaczeniu kulturowym – to znaczy pojazdy zabytkowe, kolekcjonerskie. Ich status jako pojazdu o szczególnym znaczeniu kulturalnym będzie musiał być jednak szczególnie udokumentowany.
NOWE WYMAGANIA DLA PRODUCENTÓW
Nowe przepisy obejmują również wymagania dla producentów związane z projektowaniem i wytwarzaniem pojazdów. Nowe obowiązki rozłożone są bowiem na wszystkich etapach życia pojazdu, by zachować najwyższy możliwy standard w każdym momencie.
Każdy pojazd należący do typu pojazdu, któremu udzielono homologacji typu od dnia 1 września 2032 r. na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/858, buduje się w taki sposób, aby:
a) nadawał się do ponownego użycia lub recyklingu w co najmniej 85 % pod względem masy;
b) nadawał się do ponownego użycia lub odzysku w co najmniej 95 % pod względem masy.
Komisja do lutego 2029 r. ma przyjąć akt wykonawczy, który szczegółowo określi sposób obliczania procentu zdatności do recyklingu oraz odzysku.
Od 2032 r. 15 proc. tworzyw sztucznych w nowych samochodach ma pochodzić z recyklingu, a od 2036 r. wskaźnik ma wzrosnąć do 25 proc. Komisja Europejska ma także ustanowić cel dotyczący wykorzystania w pojazdach stali i aluminium z recyklingu, co ma wspierać rozwój w UE rynku surowców wtórnych.
Producent odpowiada również za zapewnienie systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz za finansowanie ich zbierania, transportu i przetwarzania.
Producent musi także zarejestrować się w odpowiednim rejestrze w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępnia pojazd na rynku.
Ważne: na potrzeby rozporządzenia „producentem” może być również importer lub dystrybutor (dealer), jeżeli to on jako pierwszy udostępnia pojazd na rynku danego państwa członkowskiego. W takim przypadku przejmuje obowiązki producenta wynikające z rozporządzenia.
Jeżeli dealer jedynie sprzedaje pojazd, który został już wcześniej udostępniony na rynku przez producenta lub importera, nie staje się przez to automatycznie „producentem” w rozumieniu rozporządzenia.
CYFROWY PASZPORT POJAZDU
Elektroniczny paszport pojazdu (Digital Circularity Vehicle Passport) ma być cyfrowym zestawem informacji o pojeździe, który ułatwi jego naprawę, demontaż, ponowne użycie i recykling. Zgodnie z rozporządzeniem obowiązek jego zapewnienia ma dotyczyć każdego pojazdu wprowadzanego do obrotu od 1 września 2032 r., a nie samochodów już znajdujących się na rynku. Paszport ma zawierać m.in. informacje dotyczące danych przekazywanych dotyczących baterii, substancji wzbudzających obawy, udziału materiałów pochodzących z recyklingu oraz oficjalnego katalogu części zamiennych.
Za zapewnienie paszportu oraz prawidłowość, kompletność i aktualność zawartych w nim informacji odpowiada producent wprowadzający pojazd na rynek.
Szczegółowe zasady dotyczące funkcjonowania i zawartości paszportu mają zostać określone w aktach wykonawczych Komisji Europejskiej.
